Oznaczenia żarówek samochodowych – jak je rozszyfrować i dobrać właściwy model
Małe napisy na szkle i trzonku żarówki to nie jest fanaberia producenta, tylko skrócony język, dzięki któremu od razu wiadomo, gdzie dana żarówka pasuje, jaką ma moc, jaki ma trzonek i czy można jej używać na drogach publicznych. Gdy stoi się przy regale z oświetleniem i w głowie kołacze się pytanie „H7 to to samo co H4?”, właśnie wtedy te oznaczenia zaczynają porządkować cały ten chaos. A kiedy trzeba coś wymienić zimnym wieczorem pod blokiem, świadomy wybór oszczędza sporo nerwów.
Po co w ogóle są te kody – krótko o sensie oznaczeń
Te symbole mówią, z czym mamy do czynienia i czy będzie pasowało do konkretnego auta albo lampy. Ułatwiają życie w sklepie, w garażu i na trasie. Dzięki nim unikam kupowania „prawie tego samego”, co potem nie wchodzi do gniazda albo świeci inaczej, niż trzeba. W skrócie: oznaczenia porządkują rodzaj żarówki, moc, sposób mocowania, kolor światła, a także to, czy produkt jest dopuszczony do ruchu.
Jak czytać oznaczenia – litery i cyfry bez tajemnic
Da się to ogarnąć jedną prostą zasadą: litery mówią, co to jest, cyfry doprecyzowują typ, rozmiar albo moc, a różne dopiski na końcu (sufiksy) określają już szczegóły – na przykład kolor szkła, wersję czy typ bazy.
Gdzie szukać symboli na bańce i opakowaniu
Oznaczenia najczęściej są w kilku miejscach:
- na szkle bańki lub na jej metalowej/czarnej podstawie,
- na trzonku, np. PX26d przy H7,
- na opakowaniu w formie pełnej specyfikacji (12 V, 55 W, E‑mark, numer partii).
Jeśli napis na żarówce jest starty albo słabo widoczny, lepiej podeprzeć się instrukcją samochodu albo katalogiem online. Czasem „na oko” po prostu się nie da.
Przykłady od ręki: H7, P21/5W, W5W
- H7 – halogen do reflektora, jedna funkcja (mijania albo długie), moc nominalna 55 W, trzonek PX26d.
- P21/5W – żarówka sygnałowa dwuwłóknowa 21/5 W (stop/pozycja), zwykle baza BAY15d (dwa styki, niesymetryczne piny).
- W5W – mała postojówka 5 W z trzonkiem wsuwanym (wedge) W2.1×9.5d, bez metalowej podstawy.
Najpopularniejsze kody i zastosowania
Taka skrócona lista potrafi uratować sytuację, kiedy człowiek stoi w sklepie z koszykiem, a w głowie pustka.
- H1 – halogen do reflektorów, pojedyncza funkcja (często długie). Trzonek P14.5s.
- H3 – halogen do reflektorów/przeciwmgłowych, z przewodem. Trzonek PK22s.
- H4 – halogen dwuwłóknowy (mijania + długie) w jednej bańce. Trzonek P43t.
- H7 – halogen pojedynczy (mijania lub długie). Trzonek PX26d.
- H11 – halogen do przeciwmgłowych i świateł mijania w niektórych samochodach. Trzonek PGJ19‑2.
- HB3/HB4 – odpowiednio 9005/9006 (głównie rynek USA/JPN), zintegrowana wtyczka, różne klucze i moce.
- P21W – kierunkowskaz/światło stop, 21 W, podstawa BA15s (jeden styk).
- PY21W – jak wyżej, ale szkło/światło bursztynowe; najczęściej baza BAU15s (asymetryczne piny – biała żarówka nie wejdzie w miejsce żółtej).
- P21/5W – stop/pozycja w jednej bańce (21/5 W), baza BAY15d (dwa styki).
- R5W – tylne pozycyjne, 5 W, BA15s.
- W5W – postojówki/kierunki boczne/tablica, trzonek wsuwany T10 (W2.1×9.5d).
- C5W/C10W – „rurkowe” (festoon) do podsufitki, oświetlenia tablicy rejestracyjnej.
H4 kontra H7 – co wybrać i dlaczego nie da się ich zamienić „na siłę”
H4 i H7 wracają najczęściej, bo to bardzo popularne typy. H4 ma dwa żarniki, więc w jednej bańce obsługuje światła mijania i długie. H7 ma tylko jeden żarnik i pełni jedną funkcję. Z tego wynika różnica w bazie (P43t vs PX26d), w wymiarach, a przede wszystkim w tym, jak został zaprojektowany reflektor.
Nie da się bezpiecznie ani zgodnie z przepisami przerobić reflektora H7 na H4 samą żarówką (i odwrotnie). Jeśli auto ma przewidziane H7, zazwyczaj posiada oddzielne gniazda na mijania i długie. Przy H4 jedno gniazdo „ogarnia” obie wiązki.
Trzonki i bazy – jak rozpoznać typ mocowania
Typ trzonka decyduje o tym, czy żarówka w ogóle „siądzie” w oprawie. Czasem różnica jednego milimetra sprawia, że całość nie będzie stabilna albo wcale nie wejdzie. Mnie zdarzyło się kiedyś na siłę wsunąć podobny, ale nie ten sam typ – skończyło się tym, że po kilku minutach zrobiło się naprawdę gorąco i trzeba było wszystko rozbierać od nowa.
Bagnetowe BA…, BAY…, BAU…
- BA15s – pojedynczy styk, piny symetryczne; typowa baza P21W, R5W.
- BAY15d – dwa styki, piny niesymetryczne (offset); P21/5W.
- BAU15s – pojedynczy styk, piny niesymetryczne (inny kąt blokady); PY21W. Dzięki temu trudno pomylić białą żarówkę z bursztynową.
Wedge W… (T10, T20)
- W2.1×9.5d (T10) – małe postojówki W5W, lampki wnętrza.
- W3×16d (T20) – większe „wsuwki” (np. W21W, W21/5W) w nowszych autach.
Bazy reflektorowe: PX26d, P43t, PGJ19‑2, P20d/P22d
- H7 – PX26d (metalowa kołnierzowa baza z rowkami).
- H4 – P43t (większa stopa z dwoma poziomami zaczepów).
- H1 – P14.5s; H3 – PK22s (z przewodem).
- H11 – PGJ19‑2 (plastikowa oprawa z uszczelką O‑ring).
- HB3/HB4 – odpowiednio P20d/P22d (zintegrowane z gniazdem 9005/9006).
Parametry techniczne w praktyce
Na opakowaniu poza symbolem pojawia się kilka wartości, na które naprawdę warto zwrócić uwagę, bo przekładają się na działanie i trwałość.
- Napięcie (V) – samochody osobowe: 12 V; ciężarowe: 24 V. Nie mieszamy tego. Żarówka 24 V w instalacji 12 V zaświeci bardzo słabo, a 12 V podpięta do 24 V spali się błyskawicznie.
- Moc (W) – nie zwiększamy „na siłę”. Włożenie 100 W w reflektor przewidziany na 55 W to prosta droga do stopionego gniazda, odbłyśnika i przewodów.
- Strumień świetlny (lm) – orientacyjnie: H7 55 W ok. 1500 lm; H4: mijania ok. 1000 lm, długie ok. 1650 lm; H1 ok. 1550 lm (wartości wg ECE R37, z tolerancją). LED‑y często mają na pudełku dużo większe liczby – wtedy lepiej patrzeć na znane marki i realne testy, a nie tylko marketing.
- Temperatura barwowa (K) – halogen zwykle ~3200 K (ciepłe białe), ksenon najczęściej 4300–6000 K, LED 5000–6500 K. Bardzo „niebieskie” światło może męczyć wzrok i bywa mniej skuteczne w deszczu.
- Kąt świecenia – istotny głównie przy LED‑ach do świateł pozycyjnych czy kierunkowskazów. W reflektorze kształt wiązki robi optyka, ale położenie żarnika lub diody względem ogniska ma ogromne znaczenie. Dlatego uniwersalne LED‑y potrafią rozjechać odcięcie i oślepiać innych.
- Pobór prądu i CANBUS – auta z kontrolą spalonej żarówki sprawdzają rezystancję w obwodzie. LED‑owy zamiennik może zgłaszać błąd; wtedy przydaje się wersja „CANBUS” (z rezystorami/driverem) albo odpowiednie kodowanie.
Homologacje i prawo – co oznacza E‑mark i kiedy jest legalnie
Po tej „legalnej” stronie stoją oznaczenia homologacyjne:
- E/ECE (E‑mark) – literka E w kółku lub prostokącie + cyfra kraju homologacji (np. E1 Niemcy, E20 Polska) i numer aprobaty. Taki znak oznacza, że źródło światła spełnia regulaminy UNECE.
- DOT/SAE – standardy amerykańskie; spotykane na lampach i kategoriach typu HB3/HB4/9005/9006.
Na przykład halogen H7, żeby był dopuszczony do ruchu w UE/PL, musi spełniać UNECE R37, mieć E‑mark oraz właściwe oznaczenie kategorii (H7, 12 V, 55 W), bez dopisków w stylu „Off‑Road only” czy „Not for use on public roads”. Dokładnie ta sama zasada dotyczy H1, H4 itd.
Dla LED i ksenonów obowiązują inne regulacje:
- Żarówki ksenonowe (HID) – źródła wg UNECE R99. Sama żarówka to za mało: reflektor musi mieć homologację na HID, do tego wymagane jest automatyczne poziomowanie i spryskiwacze.
- LED jako wymienny „zamiennik” halogenu – temat dość drażliwy. Jest UNECE R128 dla źródeł LED, ale retrofit w reflektorze homologowanym na H7/H4 zwykle jest legalny tylko w wybranych krajach, często dla konkretnych modeli aut (np. z niemieckim ABG). W Polsce takie LED‑retrofity do reflektorów halogenowych nie mają jednej, powszechnej homologacji do ruchu drogowego. Warto sprawdzić lokalne przepisy i dokumentację producenta.
Skutki zignorowania przepisów mogą być przykre: przy kontroli drogowej grozi mandat, zatrzymanie dowodu rejestracyjnego, a przy kolizji – nieprzyjemne rozmowy z ubezpieczycielem, jeśli auto miało niezgodne z prawem oświetlenie.
Zamienniki i kompatybilność – proste zasady doboru
- Dobieram kategorię 1:1 (H7 → H7, P21W → P21W). Nie mieszam P21W z PY21W (inny kolor i baza) ani P21/5W z P21W (inne styki).
- Sprawdzam bazę i „klucze” – BA15s vs BAU15s różnią się ustawieniem pinów; H11, H8 i H9 wyglądają podobnie, ale mają inne klucze i moce.
- Trzymam się tej samej mocy i napięcia – mocniejsza żarówka to wyższa temperatura i ryzyko uszkodzeń oprawy.
- Upewniam się, że przewody i gniazdo sobie poradzą – przy LED patrzę na radiator, ilość miejsca pod deklem i prowadzenie przewodów drivera.
- Pamiętam o elektryce – auta z CANBUS mogą wymagać wersji „CANBUS” albo kodowania po przejściu na LED.
- Dbam o uszczelnienie – gumowy kapturek/zaślepka reflektora musi się domknąć po montażu (przy LED z dużym radiatorem warto zmierzyć głębokość).
Halogen, LED, ksenon – krótkie porównanie
- Halogen
Plusy: pełna legalność (ECE R37), przewidywalna wiązka, niska cena.
Minusy: krótsza trwałość, mniejsza efektywność (lm/W), cieplejsza barwa. - LED
Plusy: wysoka efektywność, barwa 5000–6000 K, szybkie zapalanie, długa żywotność.
Minusy: legalność retrofitów w reflektorach halogenowych bywa ograniczona; ryzyko błędów CANBUS; potrzeba miejsca na radiator i driver; jakość wiązki mocno zależy od konstrukcji. - Ksenon (HID)
Plusy: wysoki strumień światła, dobra widoczność w deszczu przy ok. 4300 K.
Minusy: bardziej skomplikowana instalacja (balasty), wymagane poziomowanie i spryskiwacze, droższy serwis.
Krok po kroku – jak dobrać i wymienić żarówkę
Najpierw warto ułożyć sobie prosty plan, bo bez tego bardzo łatwo kupić coś „prawie właściwego”, co potem trzeba oddawać.
Dobór po VIN, instrukcji lub katalogu
- Zajrzyj do instrukcji pojazdu – często jest tam tabelka typu „żarówki i bezpieczniki”.
- Skorzystaj z katalogu online producenta:
- OSRAM Vehicle Lamp Finder – wyszukiwanie po marce, modelu, roczniku,
- Philips Automotive Bulb Finder – działa podobnie.
- Sprawdź po numerze VIN – w ASO lub w płatnych katalogach części. To zwykle najpewniejsza metoda przy wersjach „przejściowych”.
- Jeśli się da, zweryfikuj fizycznie przed zakupem – rzut oka pod maskę potrafi rozwiać wątpliwości co do typu bazy.
Przykładowy scenariusz z życia: kombi z 2010 r., przepalona żarówka mijania. W instrukcji stoi „H7 55 W”. W lamp finderze wychodzi dokładnie to samo. Wybieram H7 z homologacją ECE, barwą 3700–4300 K (przyjemniejsza w deszczu), unikam wariantów „+150%”, bo jeżdżę sporo nocą – wolę coś w rodzaju „+100%” jako kompromis między jasnością a trwałością. Potem zostaje montaż.
Wymiana bez nerwów – mini‑procedura
- Wyłącz silnik i światła; kluczyk wyjmij ze stacyjki. Jeśli dostęp jest bardzo ciasny, można rozważyć odpięcie klemki minusowej akumulatora.
- Załóż cienkie rękawiczki albo użyj chusteczki – nie dotykaj szklanej bańki palcami, bo tłuszcz skraca życie halogenu.
- Zdejmij zaślepkę reflektora, odepnij kostkę, zwolnij sprężynkę lub obręcz trzymającą żarówkę.
- Wyjmij starą żarówkę, włóż nową w tej samej pozycji (rowki i wypustki prowadzą, więc nie warto tego na siłę obracać).
- Podłącz kostkę, załóż zaślepkę. To samo zrób po drugiej stronie – sensownie jest wymieniać parami, żeby światła świeciły równo.
- Ustaw auto 5–10 m od ściany, włącz światła mijania i zobacz, jak wygląda odcięcie. Jeśli wiązka jest dziwna albo świeci za wysoko, wróć do gniazda – czasem żarówka nie usiadła idealnie w zaczepie.
Najczęstsze błędy i jak ich uniknąć
- Zła baza (np. PY21W vs P21W) – trzeba patrzeć na literkę Y/U w kodzie i na ustawienie pinów.
- Zwiększanie mocy „bo będzie jaśniej” – będzie, ale krótko i ze smutnym finałem dla oprawy, przewodów i plastików wokół.
- LED bez homologacji w reflektorze halogenowym – kuszące, bo „świeci jak dzień”, ale ryzykowne optycznie i prawnie.
- Dotykanie bańki palcami – kończy się krótszą żywotnością, a czasem pyknięciem żarówki po kilku dniach.
- Brak regulacji świateł po wymianie – nawet najlepsza żarówka nie pomoże, jeśli wiązka świeci za wysoko albo w bok.
- Ignorowanie CANBUS – kończy się świecącymi kontrolkami i „dyskoteką” w liczniku, co prędzej czy później zaczyna irytować.
Szybka ściągawka – symbole, które widuje się najczęściej
- H1 – reflektor (często długie). Baza P14.5s. 12 V 55 W.
- H3 – reflektor/przeciwmgłowe. PK22s. 12 V 55 W.
- H4 – reflektor mijania + długie. P43t. 12 V 60/55 W.
- H7 – reflektor mijania lub długie. PX26d. 12 V 55 W.
- H11 – przeciwmgłowe/mijania. PGJ19‑2. 12 V 55 W.
- HB3 (9005) – długie, 12 V 60 W. Baza P20d.
- HB4 (9006) – mijania, 12 V 51 W. Baza P22d.
- P21W – kierunkowskaz/stop (21 W), BA15s.
- PY21W – kierunkowskaz bursztynowy (21 W), BAU15s.
- P21/5W – stop/pozycja (21/5 W), BAY15d.
- R5W – tylne pozycje (5 W), BA15s.
- W5W – postojówka (5 W), W2.1×9.5d (T10).
- C5W – rurkowa (5 W), festoon 36–41 mm (w praktyce warto sprawdzić dokładną długość).
Źródła i narzędzia – gdzie sprawdzić zgodność
- Instrukcja obsługi samochodu – sekcja „dane techniczne” lub „żarówki”.
- Katalogi online producentów:
- OSRAM Vehicle Lamp Finder – wyszukiwanie po aucie i roku produkcji,
- Philips Automotive Bulb Finder – podobne narzędzie.
- Regulaminy UNECE:
- R37 – żarówki z żarnikiem (halogeny),
- R99 – HID/ksenon,
- R128 – źródła LED,
- oraz regulaminy lamp (np. R112/R149 dla reflektorów), które określają wymagania dla całej lampy.
- Portale z częściami OEM/ASO – dobór po VIN, szczególnie przy „połówkach roczników” i liftingach.
- Aplikacje mobilne typu „bulb finder” – szybki podgląd na telefonie.
Na koniec – kilka słów, które ułatwią kolejną wymianę
Gdy rozumie się oznaczenia, wybór i wymiana żarówek robią się dużo prostsze i spokojniejsze. Dobrze jest trzymać się zasady 1:1 – ten sam typ, ta sama baza, ta sama moc – i patrzeć na znak E‑mark, zamiast wierzyć tylko w obietnice z opakowania. Kuszące „cudowne” retrofity potrafią rozjechać wiązkę tak, że inni kierowcy zaczynają mrugać długimi.
Fajnym nawykiem jest też spisanie sobie krótkiej ściągi z oznaczeniami żarówek do własnego auta i wrzucenie jej do schowka. W trasie, na stacji albo pod blokiem taki mały kartonik albo notatka w telefonie potrafią oszczędzić sporo czasu i nerwów.
W praktyce wystarczy sprawdzić numer żarówki po VIN w katalogu producenta (OSRAM, Philips) albo w instrukcji, wybrać model z homologacją ECE i przy okazji wymienić obie strony. Potem zostaje już tylko ustawić światła i po prostu jeździć, widząc drogę tak, jak trzeba.
